Førtitalisten: Nå med honnørbillett

Dette seier Statistisk Sentralbyrå om året 1943:

  Folketalet i Norge er 3 013 735.

  57 281 barn blir fødd.

  3,5 prosent av nyfødde døyr før dei fyller eit år.

  Ein nyfød gut kan venta å bli 64 år, ei nyfødd jente 69 år.

  Dei mest populære namna på nyfødte er Anne, Inger og Kari og Bjørg for jenter og Jan, Per, Kjell, Bjørn og Arne for gutar.

  Det er 24 021 par som gifter seg og 1 303 som skiljer seg.

  Gjennomsnittleg alder ved første giftemål er 26,4 år for kvinner og 29,1 år for menn.

  Det er i underkant av 5 900 studentar ved norske universiteter og høgskolar.

  Det er 16 personbilar per 1000 innbygjarar.

  Eit kilo kjøtdeig kostar 3,44 kroner. Oppstarten til den i år 67-år gamle mannen, var mot alle odds.  Det vrimla av nyfødde på den tida. Fødselstalet var nesten like høgt som det er idag, og idag er det jo kollosalt mange fleire som kan legga seg saman og ha seg. Men slik er det jo med den prevensjonen, eller er det inferniliteten som grip om seg? Sekstisjuåringen har forlengst overskride den forventa levealderen som den gongen var stipulert til 64 år. Det er nok avdi han har levd eit sunt liv, med mykje mosjon og tidleg giftarmål. Sjansen for å bli køyrd til skulen, var liten. Biltalet var lågt og skulevegen var lang. Såleis bygde han seg opp krefter ved å måtte grava seg gjennom snøfenner og torvmyrar for å rekka fram til første timen. 67-åringen ville ikkje gå glitt av ein einaste annankvardag skuledag. Han ville bli ein av dei få utvalde som imatrikulerte seg. Når det skjedde i 1963 var han ein av 14800 andre det året. Kjøtdeigprisen på kr 3,44 vert ca kr 65 omrekna til vår tid. Dette er rimlegare enn kjøtdeigprisen er idag (rundt 75 kr). Ja om ein ikkje kjøper den som er innsprøyta med vatn og fosfat då. Til tross for denne relativt låge prisen i 1943, kan eg likevel ikkje hugsa at kjøtdeig vart servert i utrengsmål. Det gjekk mykje på vassgraut, brød og poteter. Sukker og sirup. Ingen lågkarbo-kost nei.          Andre kjekke folk i tillegg til meg som vart fødde i 1943 er:           Svanhild, Torkjell Berulfsen,"Cowboy-Laila", Einar Førde,Robert De Niro, Trygve Hegnar, Mick Jagger, Eva Joly, Janis Joplin, Vibeke Sæther, Bjørn Wirkola           På desse 67 åra har hjarta mitt slått ca 2466 millionar slag og pumpa rundt 176162 tusen liter blod. Eg har pusta inn ca 211395 tusen liter luft og negla mine har vekse rundt 524 cm. Dessutan har kroppen kvitta seg med 61200 liter væske. Før prostata operasjonen kjendes det ut som eg kvitta meg med så mykje kvar dag. Ikkje rart at det røyner på.      Men ein positiv ting ser eg nett nå i det å vera fødd onsdag i veke 44 i 1943: Å bløffa seg til honnørbillet på buss, båt og bane, er ikkje lenger noko tema.

Sekstitalisten.

Dette seier Statistisk Sentralbyrå (ssb) om året 1967:

  Folketalet i Norge er 3 768 298.

  66 779 barn blir fødd.

  1,5 prosent av nyfødde døyr før dei fyller eit år.

  Ein nyfødd gut kan venta å bli 71 år, ei nyfødd jente 77 år.

  Dei mest populære namna på nyfødte er Anne, Hilde, Nina og Kristin for jenter og Jan, Bjørn,  Geir og Per for gutar.

  Det er 29 154 par som gifter seg og 2 876 som skiljer seg.

  Gjennomsnittleg alder ved første giftemål er 22,9 år for kvinner og 24,9 år for menn.

  Det er 134 personbilar per 1000 innbygjarar.

  Eit kilo kjøtdeig kostar 15,93 kroner. Sonen min som fyller 43 år i veke 44, hadde i følgje ssb eit betre land å skrika seg inn i enn eg sjølv hadde. Det går fram av innlegget som kjem i morgon.  Oljealderen låg i startblokka, sjølv om første borebrønn på norsk sokkel i 1966 ikkje gav positive funn. Det tok seg opp etter kvart. Slik var det og med 43-åringen. Han hadde ein trang fødsel, og utsiktene var dystre dei første levedagane. Rett frå mors skjød til Barneklinikken på Haukeland sjukehus gjekk turen. Eit "Rh minus barn" med antistoffproblem. Slikt var trasige greier å takla i 1967. Det var å tappa ut blod og å fylla på med nytt. Bilirubinverdiane måtte haldast i sjakk. Guten stod det over, og blei såleis ein av dei 98,5% som ikkje døydde det fyrste leveåret i 1967. Det var den første av alle dei gledene denne karen gav oss. Han gav oss mykje av slikt i åra som kom.  Det olja blei for Norge, det blei guten for oss. Me blei glade og me blei rike. Han fylte hovudet mitt med positive tankar, og auka innskotet i den mentale banken min. Det gjer han framleis, særleg når han dukkar opp med familien sin og ofte og med ei raudvin i ermet. Det var 134 personbilar per 1000 innbygjarar i 1967. Idag er dette talet auka til 541. Det skuldast ikkje sonen min. Han var ein sinke når det gjaldt å skaffa seg sertifikat, og bil disponerte han ikkje før rundt tusenårsskifte. Rett nok hadde han køyrd MC i nokre år før han kjøpte seg denne svarte Golfen. Den slit han med ennå. Om vinteren må han tidvis setja ein vifteomn under panseret for å tina isen som legg seg i oljekanalar og hindrar motoren i å starta. Men han er ein tolmodig mann. Han bannar ikkje den karen.   Guten gifta seg i høg alder. Han fekk seg Golf før han fekk seg kone. Akkurat korleis det gjekk føre seg er eg usikker på. Kanskje det var kona som fekk seg han. Iallfall fekk ho seg ein gastroseksuell mann som grislar på kjøken både med og utan treningsdrakt. Og  eg trur det blei bra for dei begge.  Også andre flotte folk blei fødde i 1967, t.d.: Simen Agdestein, Jon Almaas, Pamela Anderson, Bjørn Dæhlie, Jan Åge Fjørtoft, Paul Gascoigne, Faith Hill, Nicole Kidman, Matt LeBlanc og Julia Roberts. Men ingen på lista kjem opp mot Roar. Iallfall ikkje for meg. Gratulerer med tirsdagen!

Bursdagsveka

Veke 44 er den store bursdagsveka i familien min. Tre personar frå tre ulike husstandar og generasjonar, får ny alder. Nokre vil feira det, andre vil helst ikkje bli minna om slikt lenger. Årsaka til det er fødeåret. Å væra født i 2001, i 1967 og i 1943 gir tre vidt ulike opplevingar. Ikkje berre det at alderen er ulik, men rammevilkåra som blei gitt dei nyfødde var så forskjellige.

Eg har nyssa litt i Statistisk sentralbyrå sine statistikkar og funne eindel fakta som vel har vore med å påverka korleis oppveksten til desse tre folka blei.

I nokre blogginnlegg framover vil eg fordjupa meg i nokre av dataene. Det eg iallfall ser utan nærare analyse, er som Bob Dylan seier at: " .. the times they are a-changin' "

Lågkarbo kveld

Det er inn å jobba med bilringar for tida. Eg tenkte, sidan eg likevel heldt på med dette dekkskiftet på bilen, at eg kunne prøva å legga om litt både her og der. Ein gammal kollega, som etter mitt syn sjølv har alt for mykje å fara rundt med, kommenterte då han såg meg att etter 2 år: "Same karen som før, ja bortsett frå litt meir framtung då". Eg hatar når folk seier slikt til meg. Slike sanningar har betre av å forbli usagde.
Men når slikt er sagt, kan det ikkje trekkjast attende. Då har det alt bite seg fast i hugen, og gnege seg  inn i ryggmargen. Stadfestinga på at det nok var ei utsegn med mykje sanning i, fekk eg i buksebutikken i Bergen. Trøysta om at Hennes og Maurits sel klær som er små i nummeret, gjekk ikkje heilt inn hos meg. "Du seier det for å trøyste du", sa eg.
Dr Hexeberg hjalp meg. Lågkarbo-kost er tingen. Et gjerne mykje og feit mat, men held deg unna karbohydrat. Så idag har eg baka. Lågkarbobrød:

• 4 egg
• 1/2 beger creme fraiche
• 3 ss olje
• 1 ss bakepulver
• 50 g linfrø
• 60 g kruskakli
• 50 g sesamfrø
• 50 g solsikkefrø

Av dette blei det eit lite men flott brød. Eg skal straks på kjøken og skjæra den første skiva av det, og gler meg.

Så var det den lågkarbovinen då. Er den oppfunnen mon?

Nettet ligg nede

Idag vart eg avstengd frå verda. Ingen internett-tilgang står det over eit ikon i nederste høgre hjørne på pc-en min. Eg er fortvila. Dette torpederar alle mine godt innarbeidde rutinar. Navlestrengen til verda var broten.

Eg kastar meg over mobiltelefonen og surfar litt med den. Men det blir for puslete. Mobiltelefonar er best til å ringa med. Eg ringer 05000 til telenor. Er du berdiftskunde, tast 1, er du privatkunde tast 2. Eg tastar 2. Nye spørsmål, nye tastesvar frå meg. Eg driv på slik i halvanna minutt. Så seier Telenora, eg kallar henne det ho som snakkar om tastetrykk, at køen er lang. Ho spelar musikk for meg og ber meg ein gong i minuttet å halda humøret oppe for eg rykk stadig fram.

Eg går rastlaus i oscillerande rørsle over stovegolvet. Rykk både fram og attende. Ventetida er under fem minutt nå, kvitrar Telenora. Men før ho får snakka frå seg overtek ein mannleg kundekonsulent med møredialekt. Nettet mitt, seier eg. Det ligg nede. Kva nett er det, seier han. Det optiske over fiber, seier eg. Å det ja, seier han. Ja slik er det over heile landet idag. Javel, kva tidsplan har dokke, spør eg. Snarast råd, trøystar han.

Kva gjer eg nå? Eg koplar mobilen til PC-en med USB-kabel. Koplar til internett gjennom den. Brukar mobilnettet altså. Litt tregt og alt for dyrt. Men det funkar. I nauda et fanden floger. Det gjer eg og for å få nett-tilgang.

Bergenstur

Tyrving har WiFi og eg har litle Asusen min med meg på tur. Eg er på veg heimatt nå. Har vore på teatertur i Bergen og samstundes fått med meg mykje anna urbant i Hansastaden.

"Min Familie" av   Tracy Letts var opplevinga i går kveld. Ei stor oppleving som både var til å le og gråte av. Anne Marit Jacobsen er strålande. Hennar rollefigur sin omgang med mann og barn er eg likevel overmåte glad  for at eg ikkje kjenner att i eigen familie. At ei så  pilleetande og "utanfor-livet" kvinne likevel følgjer med og kjenner alle  løyndommane til alle  i familien, er skremmande.  Utruleg kva kvinnfolk får med seg, tenkte eg.
Torgalmenningen var møblert i helga. I samband med innsamlingsaksjonen var folkelivet rikt i alle telta som var rigga opp. Spennande å vandra rundt blandt bergensarar og strilar igjen. For å friska opp gamle minne, blei det og ein tur med bybanen. Eg køyrde jo trikk i Bergen tidleg på 60-talet, så eg meinte jo å kunna dette med skinnegåande trafikk. Dessutan budde eg like ovanfor Nesstun første studieåret mitt og skulle difor vera godt kjend med banetraseen.
Litt trøbbel blei det likevel allereide ved billettautomaten. Eg skulle betala med Skysskortet mitt, men det kom ingen billett ut. Etter mange forsøk fann eg ut at systemet ikkje var så kjapt som det er i London. Med Oystercard på buss eller undergrunn der er det berre å tangera kortet mot lesaren. Skyssautomaten forventa ei lengre  og meir intim berøring, før han fekk det for seg å støytta ut billetten. Men til gjengjeld gjorde han det grundig. Kona fekk honnørbillett utan at automaten spurde om alder. Eg fekk ikkje slik billegtur. Det vart likevel ein fin tur.
Bristol Hotel på Torgallmenningen er ein framifrå stad å bu. Sentralt, både i høve til DNS og Polet. Ein kan gå til teateret i berre trøya. Slik sparer ein garderobekostnaden. Denne innsparinga kan ein så legga inn i raudvinkjøpet i pausen mellom 1. og 2. akt. På det viset vert 2. akt enda betre.
Me kryssar mellom holmane nord for Hufthammar nå. Stemninga ombord er god. Kona strikkar og sola skin. Ho glyttar stundevis over for å sjå kva eg skriv, men refleksen i skjermen hindrar henne i det. Så eg har frie litterære tøylar idag.
Jammen er det godt å reisa kollektivt i solskin

Vaksinasjonen

Å sitja i vaksinasjonskø, er trivlege greier. I går fekk eg igjen denne årlege trivnadstunda. Happeningen som samlar mange av oss som er i "utsett gruppe". Folkehelseinstituttet har valgt å kalla oss det, me som er over 65 år.
Eg er usikker på kva eg er utsett for. I fjor kalla dei det svineinfluensa. I år er det sesonginfluensa sprita opp med H1N1-, H3N2- og eit B-virus. Den injeksjonen vil eg ha, tenkte eg, og hasta avgarde til klinikken.
"Du må trekka eit lodd", sa dei som sat der før meg."Men det kostar 50 kr". "Lodd?", sa eg litt stiv i maska og undren i røysta. Dei lo. "Ja kølapp då, kjappen", sa dei.
Eg har sett dei før. Desse pensjonistane som ikkje gjer anna enn å tulla og tøysa med skikkelege folk. Etter å ha bana meg veg mellom strikkande kjerringar og parkerte rullatorar, finn eg til slutt ei pitte lita blokk av den typen ein nyttar på basarar Den ligg og sleng i ei heimesnikra kommunehylle. Like ved sida av står ei pappeske med påskrifta "gratis utdeling av kondomar". Eg trekk ein lapp, men står over det andre tilbodet. Nr 53, fekk eg. Kven som har nr 52 hadde vore kjekt å vita. Helsesøstrene som kom ut og sa: "Neste", hadde jo ikkje peiling. Her er ein sjanse til å korta ned ventetida, tenkte eg. Så ved neste "Værsågod neste", reiste eg på meg. "Nei nå er det nr 45", kom det bryskt frå eit hjørne innst i lokalet. Eg kunne jo ikkje vita at det var spanarar til stades. Men det var det. Sjølvbestalta køpoliti.

Eg synk ned att på stolen. Tenk å snika i eldrekøen. Dei hadde taket på meg nå, dei andre. Folk rista på hovudet, smulka og lo. Eg tok av meg regntrøya. Det vart varmt i rommet. På ein skala frå 0 til 10 kjende eg at verdigheita mi sank til under 0.
"Tålar du egg", spurde helsesystera. "Eg elskar egg", sa eg. "Då er du på rett stad", sa ho og injiserte denne trippelblandinga oppala på hønseegg. "Å det var godt", sa eg. Men med meg sjølv tenkte eg at: takka meg til eit blautkokt frukostegg.
Så sette eg meg til tørk ute på venterommet. "20 minutt må du sitja", sa dei. Etter 17 minutt reiste eg meg. "Du har ikkje sete i 20 minutt ennå", seier ein borte i kroken som og sit på tørk. Eg blir forbanna over at det sit politi i alle krør. "Du går jo same veg heim som meg, så om eg ligg dau opp i gata, så vær så snill og plukka meg opp", seier eg. Gispet gjennom forsamlinga var meir høglytt enn då Jagland kunngjorde at Obama skulle få fredsprisen. Jagland sto på sitt i fjor. Det gjorde eg og i går, eller rettare sagt eg gjekk med mitt. Vel nøgd med å gå ein ny vinter i møte rusta til å møta sesonginfluensaen.
Men den beste vaksinasjon, seier Per Fugelli, er å gi folk verdigheit. Den injeksjonen vart ikkje sett på meg igår.