Eg i min tredje alder og dei andre

Peter Laslett var ein engelsk historikar som døde i 2001. Han framsette ein teori der menneskelivet blei inndelt i 4 ulike aldrar. Han tenkte slik:
" Den første alderen (oppvekst) er prega av avhengighet, sosialisering og utdanning. Den andre alderen (arbeidsliv) prega av uavhengighet, sosialt og familiemessig ansvar. Den tredje (pensjonisttilværelsen) gir mulighet til å realisere ein rekke drømmar og mål. Den fjerde (alderdommen i egentlig forstand) er alderen for ny avhengighet og for kroppsleg svekking ."
Eg reknar meg sjølv å væra i den tredje alderen. Kanskje den minst flatterande av dei fire. Ei tid då ein ikkje lenger er bunden av plikter og oppgåver . Ei tid da drømmar kan levast ut og personlege mål kan få hovedfokus. Den travle tida då pensjonisten skal rekke over alt som er vesentleg for han/ho som einskildmenneske. Ei uttalt egotid. Det hastar avdi den fjerde alderen ligg og truar like bak hjørnet.  Med haltande eldreomsorg og skrantande helse er det ikkje eit ønskjeleg scenario.
Teorien til  Laslett sviktar idag. Den gjeld nok i utstrakt grad i den rike delen av verda, men den rike delen av verda skrumpar. Økonomiske kriser og ikkje minst menneske på flukt frå krig og hunger vil føra til ei utjamning,  ei rettferdig utjamning av velstanden. Menneska i slike situasjonar har ikkje noko tredje alder. Dei har vel ofte ikkje hatt noko første eller andre heller. Skal ein nytta omgrepa til Laslett, må ein vel plassera flyktningane i den fjerde alderen i den forstand at dei er på alle måtar svekka og treng vår hjelp nå. Så la oss gi dei den hjelpa. Vi kan om vi vil.

Trim for eldre

Å komma seg or senga kan vera hardt. Særleg om morgenen. Særleg når det regnar ute og sydausten kvin rundt novene. Slik er det ofte på Husnes. Difor er eg sjeldan å sjå rekande gatelangs på dei breddegradene før etter 11 om føremiddagen. 
Det er viktig for folk, særleg for dei gamle, å mosjonera. Få litt fart på kroppen om mogleg.  Men kva er nå den rette mosjonen, og kor myke skal ein gjere utav det? Kva kvalitativt og kvantitativt er rett for meg?  
Helsedirektoratet seier:
"Voksne og eldre bør være fysisk aktive med minimum 150 minutter moderat intensitet per uke eller minimum 75 minutter med høy intensitet per uke."
Helsedirektoratet får seie kva dei vil. Eg seier at for meg er det rett å mosjonere på ein måte som eg likar, og gjere det så ofte eg giddar. Eg har heldigvis ein kropp som ennå likar litt action, og som riv meg opp av stolen ofte nok til at det held.
Når eg er på reise til varme strok,  har eg to måtar å få hjerte til å pumpe og musklane til å jobbe. Ingen av desse inneber å springe etter jentene lenger. Det slutta eg med for ei tid tilbake. Avslappande er det og å kunne gå ute, utan å måtte snu seg når nokon plystrar.  Menn over 70 vert ikkje prystra etter, seier kona.
Trimmåte 1 er å nytta mitt medbrakte "treningsstudio",  eit 1,5 m langt gummiband, som eg slit og dreg i alle vinklar og himmelretningar. "Skal du slite det i stykker", spør kona. Og idag sprakk det sannelig på midten. Eg fekk ein skikkeleg smell over den spretne men akk så nakne baken min.

Trimmåte 2 er desse turane. Fortrinnsvis morgenturar her i varmare strøk. Den einaste tida på dagen eg kan lika å gå trimtur,  er før sola har fått lufta til å dirre og gradene til å stige over 25. Både i Thailand og her ved Orihuela Costa på sommaren tyder det at eg bør vera i gang seinast i 7 - 8 tida. Då er det godt å gå. Då er det mogleg å gå utan sviande svette og blendande solskin i auge. Det er som bot og betring for ein gammal kropp. Alle gamle kroppar treng det, om ikke betring så iallfall bot...

Hos tannlegen i Spania

Fyllingane mine kjenner ingen landegrenser. Når dei er mette av dage, fell dei ut og eg kastar dei i restavfallet. Det være seg på Husnes eller i La Zenia. Dei har gjort det før og vil gjere det igjen. Og nå har dei gjort det igjen.
I Spania er det mange reparasjonsverkstader for gamle folk med skranglande fyllingar. Dei underbyr kvadrandre på pris og overbyr kvarandre på service. Gratis undersøking, gratis røntgenbilder,  vakre tannlegesenoritaer og spenstige tannlegesenoraer eller omvendt. Eg held meg til ein svensk klinikk, med det ikkje heilt tillitvekkande navnet "Happy Teeth". Men eg har vore der før, og har opplevd meir urovekkande ting blant svenskar enn der.
"Au det var litt av eit lappeteppe", sa svensken når eg opna kjeften. Skal vi setje på krona, spurte han.
Men nei, det ville eg ikkje. Berre tett holet,  ba eg.
Når den svenske flickan hadde holdt meg i handen i tre kvarter, var han ferdig. Er du nøgd med arbeidet ditt, spurte eg han. Han var det.
Så eg kunne vandre ut frå Happy Teeth som ein happy mann.

I Spania på sommarstid

Eg reiser ikkje til Syden om sommaren.  Det var ei urokkeleg og veletablert sanning. Den vart implementert i livet mitt då Hordaland fylke gav meg avskilsgåva og NAV starta utbetaling av månedlege pengesummar utan at eg trong å løfte eit kritt lenger.
Sommaren er den flottaste tida heime i Norge, meinte eg. Slik har det då også ofte vore. Ingenting har kunna måle seg med dei grøne bakkane,  blåe havet og lyse kveldane. Ingenting har kunne måle seg med mine søte jordbær, raude drivhustomater og kampen mot dei Iberiske sneglane. Kva skal eg til den Iberiske halvøya sommerstid då, tenkte eg.
Men den norske sommaren 2015, blei særdeles annleis, syns eg. Avisene skriv at sommaren ikkje var så spesielt dårlig, men dei får nå skriva kva dei vil. Mi oppleving kan dei ikkje endre.
Så eg drog med mi kjære til den Iberiske halvøya. Her temperaturane skvulpar rundt 30 talet, og magane kan sleppast ut i det fri. Her sneglane ikkje våger seg ut i solsteiken, og ugraset vert lugga av gartnar Michael.  Muy satisfecho, må eg seie.
Eit lite skår i gleda er det dog med desse vermeldingane for heimlandet nett nå. Etter månedsvis med drittver, skal det vera godver heime. Men eg trøster meg med at meteorologane tek feil som vanleg. Gleda med sydenturen min skal dei ikkje få ta frå meg. Sjølv ikkje Gislefoss...

God Jul

Eit tynt, kvitt lag av hagl la seg på plenen i natt. Nå er korna vekke og graset er grønt igjen. Eg undrast på om det var kva me fekk av kvit vinter i år. Frosne vassdropar som endra hagen sin framtoning for ei stakke stund tidleg på morgonen. Berre observerbart for dei av oss som var tidleg nok ute or senga.

Det er slik det er blitt nå, seier folk. Kvit jul høyrer fortida til, seier dei og. Men vi som har høyrd Bing Crosby  trøyste seg med draumen om  kvit jul alt for 60 - 70 år sidan, veit at kanskje ikkje alt var som på julekorta før i tida heller.

Eg treng ikkje snø i hagen for å få julestemninga på plass. Å slite på seg prolaps, blærebetennelse og naglebit  med snøskuffel i hand, er ikkje eit vilkår for å kjenne at jula er i kjømda. Ho kjem heilt av seg sjølv, når eg roar meg på sofaen, mens kona steikjer småkaker på kjøkken. Og når ho kjem inn i stova til meg med nytrekt kaffe og varm julebakst for førjulstesting, er det som jula inntek heile kroppen. Det funklar i auga og skin i sjela. Men det vert ytra om at eg må roa meg. Det er jo framleis berre advendt. Skriv heller eit julekort, er alternativet eg får.

Så nå gjer eg det. Iallfall ei førjulshelsing, som eg vonar og kan oppfattast som eit julekort. Eg slit sjølvsagt med kva eg skal skrive. God Jul vert liksom så spinkelt. Difor tullskriv eg litt før eg kjem til poenget. For eigentleg er det God Jul eg ønskjer å seie til alle mine vener. Det er vel greitt nok det?

Flott dag å vera sjuk på

I leiligheita her i Nerja har eg eit flunkande nytt Samsung TV, med tuner som gir meg hundretals av internasjonale kanalar. Eg satte meg tidleg ned idag med ein fjernkontroll i kvar hand, i eit forsøk på å surfe fram kanalar med OL-stoff. Og det fann eg. Mange med innslag frå Sotchi. Men både CNN, BBC og dei fleste tyske og spanske kanalane, har fokus på alt anna enn idrett. Eg som ville sjå Bjørndalen, Bjørgen og Davy Watne, blei møtt med innslag om homoseksulle sine rettar i Russland, om Putin sitt skryt om sikkerheit, om fly som nesten krasjlande i OL-byen, om kva den vanlege russarar meiner om å ha OL i eige land osv osv. Alt dette er i og for seg interessant og relevant, men fullstendig uintressant for meg nett i dag. I dag ville eg sjå siklande idrettsmenn og frådande idrettskvinner. 
Eg har budd meg lenge for dette å sitja inne og sjå OL. Til kona har eg meld meg influensasjuk, og handla inn paracet, ibux og C-vitamin. Eg har blankpussa fjernkontrollar og dei bittesmå reisedrammaglasa mine, lagt putene i sofaen i høvleg høgd og og passa på at både fjernsynsbrillene og kortsynsbrillene var innanfor rekkevidde. Men ein ting var at eg hadde meld meg sjuk, det verste var at eg held på å daua då eg sleit på det verste med å finna OL-kanalen. Eg var nær ved å gi opp alt håp.
Så som ved eit lyn frå blank solkysthimmel, dukka kanalen opp. Den tyske som kallar ser: Erste. Eg fekk både skiatlom, 5000m, skiskyting og slopestyle inn i sofaen. Sjølvsagt blei det mykje gjevt metall, men ikkje meir enn fortent. Eg hadde jo jobba mykje for å få dette fram. Og då den tyske reportaren, jamgammal med meg og Ole Einar, intervjuva og rosa Bjørndalen for at han med dette hadde prova at sjølv om med er gamle, så er me framleis kapable til det mest uventa.
Det var då eg kjende den klumpen i halsen. Kona sa den skuldast sjuka mi. Ja eg er blitt skikkeleg sjuk nå, sa eg. Men kva gjer vel det i dette drittværet som er ute. Det er inne sola skin idag.

Ei reise til Nerja

Det var ikkje snø og is som dreiv meg heimanfrå i år. Det var vinden som var vond. Han var så oppøst, at det var mest som om eg kunne spart meg heile flybilletten og blese avgarde. Men så blei det altså Norwegian som tok tak i meg. Eg hamna i Malaga, med kurs mot Nerja. Kvinna eg møtte på flyplassen i Malaga, ho som har som jobb å ledsaga eldre menn frå flyet til neste transport middel, gav meg vermeldinga for Solkysten. Her har vore mykje vind i det siste, sa ho. Varm vind er bra, sa eg.

Dei to tyske kvinnene me skulle vera saman med i drosjen i 70 km frå Malaga til Nerja, var ikkje blide når me kom. Då hadde dei gamle kvinnene som meinte at man "müssen pünktlich sein" hissa seg opp i 30 min i kvart sitt drosjesete. Dei er farlige nå, sa sjåføren til meg når me pakka inn koffertane. Dei sa dei ikkje skjøna tysken min, når eg spurde om dei hadde venta lenge på meg og kona. Det vart ei kommunikativ fattigsleg reise. Berre eg og kona drøsa med kvarandre. Dei tyske skoya ikkje mykje. 

Lett forutinnteken  av stemninga blandt sure, gamle og  tyske kvinnfolk i drosjen, møtte me vår tysktalande
vertinne. Ho som eig leiligheita me bur i, og som ikkje snakkar engelsk. Ei eldre kvinne på godt over min eigen alder. Blandt dei som Hitler ikkje gav lov til å læra engelsk i hine hårde dagar. Gleda var stor då eg møtte henne i leiligheita saman med hennar norske vennine som tolk. Sjølv om det då var heilt bortkasta alle dei timane eg hadde nytta for å friska opp tysken min, for å møta nettopp henne, der besitzer. 

Ho har leigd oss ein framifrå bustad. Like ved sjøen, sentralt i Nerja med kort veg til det meste. Og så er det eit stykke veg til der våre drosjereisande tyske betjente bur.