Kjøken i nytt lys

Lysarmatur med lysstoffrøyr har lyst meg opp på kjøken i over 30 år. Den gode gamle typen med to 36 W røyr og tilhøyrande tennarar, har vore ei framifrå lyskjelde. Den har gjort meg kapabel til å skilja mellom sukker og salt,  kanel og peppar, morgenkoppar og ettermiddagskoppar, og  mellom ven og fiende på mørke morgonar og i skumle kveldstimar. Eg har lært meg å bli glad i dette takarmaturet som har gitt meg så mykje lys for ein billeg penge. Om eg berre skifta røyr og tennarar år om anna, og plukka ut dei daue flogene som enda livet sitt i lysande glede mellom deksel og lysrøyr, så fungerte dette godt. Ja etter mi meining då.
Men etter som åra har gått, og nye tider har kome, er dette lyset blitt eit stridseple i heimen. Det bråkar, seier kona. Det durar. Nei, eg høyrer ingenting, seier eg. Då har du defekter i det indre øyra, seier ho. Om ikkje skuldast det nevrale forhold. Ho har kursa seg mykje kona, og tydlegvis plukka opp eindel medisinske uttrykk.

Eg kjem til kort. Eg reiv ned taklampa idag, for å setja opp eit av desse moderne spotlysa med halogenpærer, som kan vriast i alle himmelretningar. Kjøpt med medlemsrabatt på OBS i Haugesund.
Men akk. Det var ikkje så enkelt. Taket må malast før ny lampe kjem på plass. Ikkje berre eit strøk, men to. Og så kan eg like godt rulla over gangtaket når eg først er igang. Og så er det vinduskarmane på kjøken då, og så, og så...
Det blir ei tøff før-adventstid. Takka meg til å vera avløysar på Karmøynå. Då kunne eg rusla ein tur ned i fjosen, når det drog seg til inne.





knyttet til defekter i det indre øret eller nevrale forhold

Ein dofiksjon

Å gå på do i store byar som Haugesund, gir andre opplevingar enn i heimbygda. Nå skal du høyre kva som skjedde på eit av dei uttallige handlesentra her i byen.

Eg måtte tre av på naturen sine vegne, noko folk stundom må. Dobåsen var av den ikkje heilt innelukka typen. Veggene gjekk ikkje heilt opp til taket, og då veit eg av erfaring at lydane ein utstøyter lett finn vegen til naboen. Eg er alltid usikker på om eg skal kremta eller hosta for å gjera eventuelle do-naboar merksam på at dei ikkje er aleine, iallfall ikkje i akustisk forstand. 

Denne gongen merka eg med ein gong at der var nokon i nabobåsen. Eg hadde knapt nok fått satt meg på skåla og sloppe ei due, før eg høyrer ei mannestemme seia:

God dag..har du det bra?

Eg vart overraska, og visste ikkje heilt korleis eg skulle takla dette. Eg er ein moden mann rik på erfaringar, men dette var nytt.

Jo takk bra, sa eg etter ei stund. 

Kva gjere du på? kom det frå nabobåsen. 

Det same som du, reknar eg med, sa eg. 

Høver det at eg kjem innom ein tur, høyrde eg sagt frå naboen. 

Nei, det høver dårleg, sa eg. 

Til mi store overrasking høyrer eg stemmen frå nabobåsen seie: Eg er på toalettet nå. Vent til eg kjem ut så ringer eg deg oppatt. Det sit ein tulling på nabotoalettet og svarer på alle spørsmåla eg stiller deg.

Eg kjende med ein gong at urinen fraus i uretra, og at rectum slo knute på seg. Eg vart handlingslamma og musestille. 

Eg gav meg sjølv 10 minutt før eg lista meg ut av toalettet, og prøvde så raskt som mogleg å mingla meg med dei andre travle kundane på senteret. 

Det tok si tid, sa kona. Ja den diareen. Du veit korleis det kan vera, sa eg.

Avløysaren 3

Papegøyar er underlege dyr. Med sitt krumme nebb og sine framover- og bakovertær, er dei istand til å klatra både vassrett og loddret. Med hovudet opp og med hovudet ned. I roleg passiar under burtaket, eller i rasande tempo langs burveggen.
Som avløysar har eg fått ansvaret for Cato, oppkalt etter Cato Zahl Pedersen. Eg er usikker på kva suksesskriterier som er lagt til grunn for dette navnevalet, men fuglen sjølv er nøgd med det navnet.
Ein skal vera varsam i omgangen med Cato. Han er lunefull. Best som han er i strålande humør, seier hallo og spør om eg "holde koken", så kan han i neste augneblink bita av meg fingeren om eg byr han den. Difor held eg fingrane frå fatet, fuglefatet.
Han snakkar Karmøydialekt. Det har han lagt seg til ved å tjuvlytta til eigarane sin konversasjon på både gode og vonde dagar. Ved å opphalda meg her i huset i ei veke, får eg såleis eit godt bilete av korleis komunikasjonen mellom familiemedlemmene plar å føregå.
Etter eit par dagar har han taket på ringelyden på mobilen min. Ikkje berre det at han lagar ringelyden, men han "tek" samtalen og. "Hallo", seier han då. "Jada, jada", seier han. "Hadet". Og det lenge før eg har funne ut kor telefonen min ligg hen.
Cato må ha stell. Det er ei utfordring. Lama og sauer er som lam, i forhold til det å nærma seg Cato. Å opna buret hans er ei nervepåkjenning. Han sit klar og vaktar over sin arena. Likar å få mat, men vil ikkje at eg skal tru at eg "er noko".  "Værsegod", seier eg når skåla hans er fylt opp med Catomat. Han høyrer ikkje på det øyra. Iallfall svarar han meg ikkje. Har dei ikkje lært han å takka, mon tru?
Men om kvelden er han grei. Når klokka dreg seg mot sporten i Dagsrevyen, spør han: "Ska me legga oss"? Det har han nok etter husbonden. Eg veit at han og hatar sport. Eg finn fram det store pleidet som han ønskjer å ha over buret når det kveldar. Då sovnar han inn, og er roleg fram til frukosten. Om eg då ikkje er rask nok til å fjerna pleidet, masar han: "hallo, hallo". "velkommen".
Greitt på sin måte å vera avløysar for dyr som veit kva dei vil. Å stella lama krev meir mental kapasitet. Eg må hugsa på tinga sjølv der. Må setja mobilen min på ringing for ikkje å forsømma meg då. Det er ikkje slik med Cato. Han gir beskjed. Har er tydeleg og presis. Han finn seg ikkje i noko slendrian. Eg kan lika slike vesen...
KLIKK; KLIKK HER

Avløysaren 2

Sauer er ålreite dyr, sa Liv Finstad i 1983. (berre sjå her). Eg seier meg samd med Liv i det. Iallfall i november månad, når graset framleis er like grønt på heimebeitet, som det er på andre sida av gjerdet. Då held dei seg på rett side, og gjer livet greitt for ein avløysar.

Eg tok ein runde på beite for å telja dei idag. Men då dei såg meg, bad dei meg om å halda avstand og passa mine eigne saker. Dei kjende ikkje denne typen som bræka mot dei med ein alt for avslipen haugalanddialekt. Dei sprang og gøymde seg mellom bakkar og berg ut med havet her på Vest-Karmøy. Greit nok for meg at dei vil klara seg sjølv. Eg kan telja sauer seinare i kveld. I senga.

Om vinteren er det meir arbeidskrevjande å passa sauene. Då skal dei matast. Store siloballar skal køyrast ut på marka, og før ein har fått skore vekk plasten, står dei og hoppar og gjer seg til oppå ballane. Slik hadde eg det ein gong før i mi avløysartid her på bruket. Andre hoppa over gjerdet, som i teorien skulle vera umogleg, for å finna betre gras på andre sida. Slikt er enerverande for  ein gjetar, som er aldri så lite opp i åra. 

Å springa etter sauer var noko er var ein hylar til for 55 år sidan. Då sende far min meg langt opp i utemarka for å sanka flokken saman kvar kveld. Då skulle dei sova inne. Det var tida før gjerarhunden kom til gards. Kva skulle far min med slikt. Han hadde jo 4 søner. Å springa etter sauene då, var greitt nok. Men å telja dei var like håplaust som nå. Å koma heim med ein sau for lite, var mest som blasfemi å rekna. Og då kunne det bli lang dags ferd mot natt.

Men ein lærer så lenge ein lever. Bonden på gården her, som no er min ferierande son, har lært meg eit triks. Ei skranglande bøtte akkompagnert av brækelydliknande karmøymål skal gjera jobben, seier han.

Det skal eg øva meg på i kveld. Så kanskje er får talt dei før eg sovnar.

Avløysaren 1

Ei veke skal eg vera her. Dei kallar det avløysar, bøndene. Det er ei ordning som er komen i stand m.a. fordi det skal vera mogleg for bønder å få ferie og fritid. Det er dyra som treng stell og pass.
Eg starta med lamaflokken idag. Var ein snartur bortom dei frittgåande dyra, presenterte meg og prata litt drit med dei. Så var det å leia ut den stakkaren som flokken, særleg gamlefar, ikkje vil akseptera. Han står i tjor på dagtid, og i fjosen på nattestid. Difor må eg geleida han til og frå beitet. Han er grei. Kjenner meg sikkert att frå sommaren 2009, då han var såkalla alelama. Mora døydde og han måtte matast av folk. Så mens gardsfolket var i Dublin og leska seg med Guinnes, leska eg lamafolen med utblanda melkepulver. Han var ikkje overmåte begeistra for dette innsteppet mitt, og bestemte seg for å slutta med tåteflaska i løpet av den sommarveka.Nå skal eg leia han ut på beite kvar morgon, og innatt om kvelden. Vonar han syns det er greitt, og ikkje bestemmer seg for å slutta med grasetinga denne haustveka. Han trivdes iallfall i dag. Berre klikk her og få verifisert det

Det eg ikkje syns noko om, er at gamle lamafar, herskaren i flokken, står på beitehaugen og strekkjer lang hals mot den tjorde unglamaen. Han vil nok over gjerdet å pryla ungdomen slik at han skjønar kor landet ligg. Hoppar den karen over gjerdet, er eg fortapt. Eg kan verken kappspringa eller kappspytta med den kroppen.

Statistikk med Bob Dylan

Når ein er blitt 67 år, har ein "slikt" å ta seg til. Eg har moroa meg med å laga grafar ut frå det materialet som er sett opp i dei tre føregåande innlegga. Mens eg gjorde dette, var det ei strofe som kontinuerlig rulla rundt i hjerneviklingane mine. Og ikkje berre der. Dei fann vegen fram til munnhola og nynna seg fram gjennom nasen under heile matematikk økta.
 Garafane for dei tre åra som bursdagsjubilantane denne veka var fødde i, blei slik:

Strofa som rulla var av Bob Dylan. Sanneleg har han rett, tenkjer eg: " ... the times they are a-changin' "

Dette sa han om saka:

Come gather ’round people

Wherever you roam

And admit that the waters

Around you have grown

And accept it that soon

You’ll be drenched to the bone

If your time to you is worth savin’

Then you better start swimmin’ or you’ll sink like a stone

For the times they are a-changin’

Kunne Bob Dylan statistikk skal tru? 

Iallefall, flott sak. Høyr den 65 år gamle gruvearbeidarsonen, Bryan Ferry si tolking. Eg syns den er outstanding.  Klikk berre her

Flottaste bursdagsbarnet denne veka

Dette seier Statistisk Sentralbyrå om året 2001:

  Folketalet i Norge er 4 503 436.

  56 696 barn blir fødd.

  0,4 prosent av nyfødde døyr før dei fyller eit år.

  Ein nyfød gut kan venta å bli 76 år, ei nyfødd jente 82 år.

  Dei mest populære namna på nyfødte er Julie, Sara, Ida og Emilie for jenter        og Markus, Kristian, Martin og Andreas for gutar

  Det er 22 967 par som gifter seg og 10 308 som skiljer seg.

  Gjennomsnittleg alder ved første giftemål er 29,3 år for kvinner og 32 år for menn.

  Det er i underkant av 76 670studentar ved norske universiteter og høgskolar.

  Det er 469 personbilar per 1000 innbygjarar.

  Eit kilo kjøtdeig kostar  76,85 kroner. I dette året var Emilie eit av dei mest populære namna å bruka på jenter. Vår Emilie blei då også ei svært populær jente, mykje etterspurd som vennine og som gjest på overnattingsbesøk rundt omkring. Ho vart fødd på Husnes ikkje lenge etter at foreldra kom hit frå Bergen. Sameleis som bror hennar, var ho nok også med på flyttelasset, om enn i ein litt anna innpakking. Ho slapp å sitta i barnestol i bilen under flyttinga. Emilie er eit litterært vesen. Ho kosar seg med boklege syslar og er så skuleflink at ein pensjonert pedagog som morfar, vert stolt og rørd. Rundt bursdag- og juletider produserer ho ønskjelister over fleire A4-sider, med alskens ønskjer frå strikkarmbånd til PC.  Hennar store problem, syns eg då - men ikkje ho, er evna til å retningsorientera seg utandørs. Ho slit med å finna fram, men lar seg ikkje plaga av det, trur eg. Men eg syns ho burde hatt navigator på ønskelista. Om ho skal følgja statistikken for det som var vanleg i hennar fødeår, så giftar ho seg om 20 år. Eg har ikkje høyrd om planane ennå for dette bryllupet, men så trur eg ikkje at ho er så oppteken verken av planlegging eller av giftarmål. Førebels lever ho sin lykkelege barndom, i sterk konkurranse om merksemda blandt 3 andre sysken. I 2001 blei det etter kva eg veit, fødd 3 prinsesser. Det var: Elisabeth, prinsesse av Belgia Aiko, prinsesse av Japan og Emilie, prinsesse av Røsslandslia. For at du er ei prinsesse kan alle sjå som klikkar her Gratulerer masse med torsdagen Emilie. Det er din dag, og me er så glad i å dela den med deg.