Rutinert ryttar

​Når ein har ridd på livets landevegar i åtte tiår, lærer ein seg eitt og anna om hesten. I yngre dagar fanst det knapt grenser for kor mange ville avstikkarar ein kunne ta, ofte utan verken kart eller kompass. Men som ein kvar rutinert livsfarar veit: Om du ikkje held i taumane, tek termodynamikkens andre lov over. Alt går naturleg mot kaos om du ikkje systematisk tilfører struktur og energi. 

​For meg har denne strukturen materialisert seg i det som for utanforståande kan verke som eit sett med nokså sære rutinar. Men trur du dei er der for å stenge meg inne? Tvert om! Dei er rett og slett det nøye utrekna stillaset som held resten av sirkuset oppe, og som gjer kvardagen til ein lun og trygg stad å vere. 

​Maskineriet vaknar

Heile oppstartsprosedyren byrjar allereie før frukost, medan føtene framleis er sokkelause. Då er det tid for det faste kruset med kvit kaffi, samstundes som beina blir planta trygt på ei Revitive fotmassasjeplate. Denne tretti minutt lange vibrasjonen under fotsolane sender ein tydeleg, telegrafisk beskjed heilt opp til hovudet: «Hallo der oppe, maskineriet er slått på, vi er faktisk stått opp!» 

​Når sentralnervesystemet vel har fått denne morgonristinga, er det klart for frukosten. Ein skulle kanskje tru at ein slapp unna med to brødskiver med eit mjølkeglas til når ein har nådd ein viss alder. Men nei. For den rutinerte ryttaren er frukost rein kjemi og presisjon. Kvar einaste morgon startar med den same blandinga: Bladsalat, raud paprika, raudlauk, agurk  og tomat, toppa med eit speilegg, alt overrisla med kaldpressa olivenolje og balsamico. Det ser kanskje ut som eit botanisk eksperiment som har løpt løpsk på asjetten, men det er nøyaktig det maskineriet treng for å tenne pluggane. Maskineriet elskar stabilitet. Magen nikkar under skjortekanten.

​Det sosiale ankerfestet

Så har vi vedlikehaldet av sjølve skroget. Tre dagar i veka finn ein meg på Feelgood-senteret. Ikkje for å pumpe jern som ein ungfole med overtenning, men for å sørgje for at hjula framleis går rundt og at tyngdekrafta ikkje vinn meir terreng enn høgst naudsynt. Det er systematisk vedlikehald av biologien, sett i eit fast skjema slik at eg slepp å bruke mental energi på å kjenne etter om eg har lyst i dag. 

​Og kva med den sosiale navigeringa? Det krevst eit fast ankerfeste. For meg inneber det ein tur på føtene langs vatnet, der ein halvtimes tur brått tek dobbel så lang tid, av reint sosiale årsaker. Og så er det Støyperiet. Å sige ned i den same Chesterfield-stolen og bestille den same kalde Brooklyn IPA-en, er ikkje eit teikn på stivna fantasi. Det er rett og slett å skape eit fast orienteringspunkt i eit elles forvirrande univers. 

​Det same gjeld når sommarsola steikjer og den koksgrå sixpencen er fast standardutrustning på hovudet, eller når kvelden sig på og eit fast glas med tørr, tysk Riesling finn vegen ut på den innglasa altanen. Då er eg sosial på eiga hand, og snakkar med dei som er til stades. Som oftast er det berre meg! 

​Dynamisk jamvekt

Når ein ramsar opp nøyaktige ingrediensar i morgonmåltidet og insisterer på ein fast stol på den lokale puben, er det fort gjort at kritikarane kvesser knivane. Er ein eigentleg berre ein pedantisk tørrpinn? Har ein vorte ein rigid gamal gubbe som får hjarteflimmer om ein lyt ete eit vanleg rundstykke med ost til frukost? 

​Skilnaden på ein livsglad ryttar og ein fastlåst pedant ligg i det naturvitskapen kallar ei dynamisk jamvekt. Rammeverket er der, solid og trygt, men det er fleksibelt nok til å tole eit vindkast. Den lune sanninga er at det er nettopp fordi grunnmuren er så massiv og solid, at ein verkeleg kan tillate seg å ha det gøy. Det er tryggleiken i basisen som gjev ryggrad til å leike og improvisere. 

​Når grunnmuren blir ein festning

Men lat meg for all del ikkje framstille dette som om eg alltid rir feilfritt. Det finst dagar der eg strammar taumane så hardt at hesten steilar. For av og til rår systemet så sterkt at det trygge stillaset blir omgjort til ei tvangstrøye, heilt av seg sjølv. 

​Sjå for deg ein heilt vanleg onsdagskveld. Sixpencen har fått kvile i gangen. Eg har teke på meg dei mjukaste buksene eg eig, trekt att glasdørene på balkongen akkurat nok til å stengje trekken ute, og rigga meg til i stolen med ei bok på Kindle-en. Dagens kalori- og aktivitetsbudsjett er i perfekt balanse. Likevekta er total. 

​Så vibrerer telefonen på bordet. 

​Det er ein kjenning. «Hei! Vi er ein gjeng som brått fann ut at vi skulle ta ein tur ned på Støyperiet. Nokre karar har visst rigga opp og spelar noko fin country. Hiv deg rundt, kom ned!» 

​Kva skjer i det naturvitskaplege hovudet mitt da? Jau, den indre pedanten slår full alarm. «Avslag!» ropar han. «Dette ligg heilt utanfor skjema! Buksene er for mjuke, og lesebrettet er allereie slått på.» Før eg får tenkt meg om, har tomlane mine alt tasta inn eit høfleg, men kontant svar på autopiloten: «Takk for tanken, men eg har alt rigga meg til for kvelden. Kos dykk!» 

​Så legg eg frå meg telefonen. Det går ti minutt. Eg prøver å feste blikket på skjermen, men bokstavane er berre grå, keisame maur. Roen på altanen, som for eit kvarter sidan var luksuriøs og trygg, kjennest brått klam og øyredøyvande. Der sit eg, og kjenner den sure eimen av anger breie seg. Eg heldt på å gå glipp av noko som kunne ha blitt eit gyllent minne, berre for å sitje heilt åleine og forsvare eit skjema. Viss ein lèt rutinane bli ein stengd festning i staden for ein solid grunnmur, endar ein opp med å mure seg sjølv inne, medan sjølve livet har det hysterisk morosamt på utsida. 

​Å kaste skjemaveldet på båten

Men det er jo nettopp her den verkelege fridomen ligg, fridomen til å kaste skjemaveldet på båten når det tel som mest. 

​Eg kastar eit morsk blikk på lesebrettet, og ristar på hovudet av min eigen staheit. Eg må ha mot til å svelgje den seige stoltheita. Kva så om dei tykkjer eg er ein ubeslutsam og rar gamal gubbe som ikkje veit kva han vil frå det eine minuttet til det andre? Eg toler godt å vere litt rar. 

​Eg grip telefonen før den indre pedanten rekk å protestere, og slår nummeret. 

​«Hei, det er meg att. Gløym det eg nett sa. Eg kjem!» 

​Av med dei mjuke kveldsbuksene og tøflene. På med jeans og dei inngådde pubskoa. Sjølv den mest rutinerte ryttaren lyt av og til berre kaste seg på hesten utan å sjekke om sadelreima er stram nok. For når ekkoet lokkar og glasa klirrar, er det korkje tid eller stad for å vere pedant. Da er det berre om å gjere å ri ut i kvelden, bestille den IPA-en, og la grunnmuren vere grunnmur heilt fram til frukost i morgon.