Er livet berre kaos? Ja, og takk og lov for det!

Eg har kasta meg over nokre tankar frå ein kar som heiter Dr. David Pincus. Han er ein professor og psykolog frå California som har brukt karrieren på å studere noko så rart som kaosteori i menneskeliv. Han er ein jordnær type som meiner at verda ikkje er bygd opp av firkanta boksar, men av levande system der alt heng saman. Kva er eigentleg denne sommarfugleffekten? Du har kanskje høyrt om sommarfuglen som flaksar med vengene i Brasil og lagar tornado i Texas. Det høyrdest kanskje sprøtt ut, men i kvardagen min gir det faktisk god mening. Sommarfugleffekten handlar om at dei minste småtinga kan få enorme konsekvensar. I eit system der alt heng saman, finst det ikkje noko som er «ubetydeleg». Tenk på kva eit lite smil til ein framand på gata kan gjera, eller korleis ein kort telefon kan endra heile veka for ein som sit åleine. Ein liten kveik frå deg har ringverknader du aldri får sjå slutten på. Det sunne rotet Pincus seier noko trøystefullt: Det er faktisk eit sunnheitsteikn når ikkje alt er på stell! Han har funne ut at friske system – enten det er hjarterytmen eller humøret mitt – ikkje skal vera heilt jamne. Viss alt er føreseieleg og flatt, er det eit teikn på at noko har gått i baklås. Det er som med vêret her på Vestlandet: Det skiftar heile tida, og det er nettopp det som gjer at naturen held seg frisk og grøn. Finn mønsteret i kvardagsstriden Pincus snakkar òg om «fraktalar» – mønster som gjentar seg. Han meiner at måten ein gjer dei små tinga på, seier alt om korleis ein taklar dei store utfordringane. Som styreleiar får ein gjerne røyndomsjekken rett i fanget: • Vasslekkasjen kvelden før nyttårsafta: Når telefonen ringjer og det lek vatn i ein kjellar akkurat når gjestene er komne. Der og då blir kaosteorien veldig praktisk. Går ein rett i kjellaren og svartmålar alt, eller vert styringa teken med det same tålmodet som når ei dør som har gått i baklås skal lirkast opp? • Når folk sit fast i heisen: Ingenting testar eit system som når heisen brått står mellom to etasjar. Det er ein situasjon prega av stress og uvisse. Ein kan ikkje trylle heisen i gang att med ein gong, men måten situasjonen vert handtert på, påverkar alt. Pincus ville sagt at måten ein kommuniserer og held roa på i ein slik låst situasjon, speglar evna til å navigere i livet elles. Det vesle mønsteret av tryggleik som vert synt fram, forplantar seg til dei som sit i heisen og gjer kaoset deira litt mindre skremmande. Slutt på å vera ein reservedel Eg er ikkje ei ferdig-reparert maskin som berre skal sitja her og vente på at garantien går ut. Eg er ein del av eit levande mangfald av naboar, vener og barnebarn. Dr. Pincus minner meg om at det er det «rotete» mangfaldet som gir dei beste vekstvilkåra – ikkje eit liv som er vaska og stroke og heilt utan motstand. For viss måten ein handterer ein uventa vasslekkasje eller ein heisstans på kan fortelje noko om eiga motstandskraft, kva slags kraft sit vi då ikkje inne med? Er det ikkje ei fantastisk tanke at ditt neste vesle «vengeslag» kan vera akkurat det som skapar ein storm av glede i livet til eit anna menneske? Tankevekjande på ein laurdagskveld