Kunsten å eta tørrfisk aleine

Fingrane famla i det kvite rimet heilt nedst i fryseboksen før dei lukka seg om noko hardt og knudrete. Eg lyfta han opp i lyset. Ein liten bit til ein svolten mann. Vi stod der og følte på kvarandre; to vêrbitne karar med tørr hud og mange år på baken. Kven av oss som var mest uttørka, fekk bli ei sak mellom meg og speilet, men det var han som hamna i skåla for utvatning. ​Eit døgn seinare gav han etter. Den treharde motstanden var bytt ut med noko mjukt og ettergjevande med oppblåst volum. Det var i alle fall han som endra seg mest. ​I kasserollen tjukna kålstuingen, medan baconet i panna sende små, varme spritar av feitt mot kjøkkenflisene. Brått skar ein skingrande tone gjennom rommet. Komfyrvakta var ikkje nådig; han tolte ikkje den feite, tunge steikeosen som steig i spiralform den strake vegen mot taket. ​Midt i spetakkelet song dørklokka. Då eg glytta på døra, velta ein frisk søraustleg vind inn i gangen, men han kom ikkje lenger enn til dørstokken. Der møtte han veggen. Den fortetta dunsten av kokt tørrfisk og baconfett stod som ein usynleg mur heilt ut til terskelen. ​Dei spontane gjestene bråstoppa. Auga deira smalna i osen, og nasen krølla seg på ein måte som ikkje lét seg misforstå. Eg stod der med sleiva i handa, midt i mi eiga salige boble av damp og svult. Dei kasta eit blikk på grytene, så på kvarandre, før dei mest snubla i eigne bein for å nå altandøra. Med eit synkront drag over brystet reiv dei opp glasdøra og kasta seg ut i den friske altanlufta, som om dei akkurat hadde sloppe ut frå eit røykfylt maskinrom. ​Eg vart ståande att i osen. Berre meg og ein middag. Dekka på til ein. ​To raude poteter fekk selskap av ein kvit, fløyelsmjuk haug med kålstuing. Eg lyfta fisken varsamt opp; han var ikkje lenger ein pinne, men eit stykke natur som var vakt til live. Ein raus porsjon med sprøtt, salt bacon på toppen var krona på verket. ​Eg nappa ut eit gjenstridig bein og såg korleis kniven glei gjennom det kvite kjøtet. Det flaka seg i reine, blanke skiver under gaffelen. I det tennene møtte den første biten, hadde eg gløymt både pipinga frå komfyrvakta og praten frå altanen. Tennene mine gliste av glede, og verda utanfor døra var brått svært langt borte. ​Å, mm...

Blått lys og raud ro

Sola dreg seg ned bak Stordfjella og let det kneppa i metallbeslaga på altanen. Det er lyden av material som må utvida seg, som må ha alburom i varmen. Eller kanskje dei trekk seg saman. Eg veit ikkje. Sjølv sit eg heilt stille. Ytterkleda ligg som ein fargelaus haug på golvet; dei trengst ikkje no. Infra raude stråler frå Mills omnen og frå sola over Stord fekk opp temperaturen. Eg reiser meg frå kosekroken, og ser korleis krøllene i saueskinnet eg sat på sakte lyfter seg att når tyngda mi forsvinn. Eg tek fram børsten. For kvart tak reiser ulla seg, mjuk og rein, men hendene mine hugsar noko langt grovare. Dei hugsar taket i mosegrodde steinar og lungene som brann då eg kasta meg etter ein flokk som hadde sett seg i hovudet at fjellet var deira, ikkje mitt. Blodsmaken i munnen var ein fast fylgjesvein i bakkane på 50-talet, når desse ullfirkantane trossa alt som heitte fornuft og sprang kvar sin veg. Men så, når skuggane vart lange og den siste bjølla endeleg klang mot sauefjøset – den tunge, varme freden som seig i kroppen då alle ulldottane var i hus til kvelden. Det er den same roa eg børstar fram no. Sjølv om sauen er dau, sit handlaget i meg. Eg veit kva dei treng. Ute i skumringa skiftar Opsangervatnet ham. Det djupe blå sig inn over speglflata. Er det eit lite vink frå ein skapar, eller er det berre lyspartiklar som vert brotne og kasta rundt i atmosfæren før mørket tek over? Når eg fyller eit glas frå kjøkenkranen, er vatnet jo berre klårt og gjennomsiktig, heilt utan trolldom. Då er det noko anna med glaset på altanbordet. Der er det ingen tvil. Det lyser raudt mot meg i solnedganen.

Påske, blåtonar og eit ubedt uvêr i kjømda

Det er lenge sidan eg var med og fylte hytta i Vinjefjella til randa av ungar og storfamilie. Slik skulle det heller ikkje vera i år. Likevel kjenst det godt å vite at tømmerveggane framleis er i familien, og at hytterommet mitt no husar yngre kroppar. På telefonen tikka det inn bilete som viste at tradisjonane blir haldne ved lag, og at påskevêret er akkurat like lunefullt som før. Også sonen min på Kreta melder om at den greske sola glimrar med sitt fråvær; grå skyer stengjer for alt som minner om badeliv. Flokken har spreidd vengene og floge ut, nøyaktig slik det er meint å vera.

I Heiamyro hos meg flaut dagane i sin eigen trygge, rolege rytme. Det klirra jamt i asjettar; døra gjekk stadig opp for vener som stakk innom på lunsj og føremiddagskaffi. Kaffimaskina fekk knapt trekkje pusten før ho måtte til pers og trylle fram ein ny cappuccino. Men dei aller finaste stundene låg i dei heilt uforstyrra mellomromma. To kaffikoppar som fanga det første morgonlyset. Ein varm fot som fann min under bordet medan gjestene lo av ei historie. Eit kjapt, samforstått blikk over kanten av glaset – den lune, nesten umerkelege kjensla av å dele det heile med nokon, noko som gjer at veggane heime kjenst akkurat passe tette. Utanfor dørstokken fann me kontrastane. Ein kveld slo seige gitarriff mot brystkassa inne på Kulturhuset; blåtonane kraup under huda og fekk foten til å vippe i bluestakt i eit lunt og tettpakka rom. Ein heilt annan klang rørte ved oss under kyrkjekonserten i Husneskyrkja, der songen fylte rommet heilt opp under taket og sende frysningar nedover korsryggen. Me fekk brukt kroppen også denne påsken. Støvlane fann trufast tak i grus og mold langs den gamle postvegen, i ei taktfast vandring heilt til fjorden opna seg ved Utåker og lungene vart fylte av skarp, vårkald luft. Eit anna stykke grovt handverk fann me då lukta av ferskt, tjørebreidd tømmer reiv herleg i nasen ved stavkyrkja til Lothepus. Fingrane glei over dei djupe utskjeringane, medan nakken måtte bøyast langt bakover for å sjå treverket som reiser seg stolt mot skyene. Så mørkna horisonten. Stormen Dave kom ikkje snikande – han melde sin åtkomst med Gislefoss først i Dagsrevyen. Det var som om meteorologen og stormen hadde inngått ein allianse for å jage fjellfolket heim i ein fart. Vinden kom til å ule som eit rasande udyr rundt hushjørna, og vegane kom til å likne Sodoma og Gomorra, varsla Yr.no. Stressa hyttefolk heiv sekkar og ski inn i bagasjeromma og lét raude baklys forsvinne inn i kvite kolonnekøar fortare enn snøggt.

Sjølv sit eg trygt i Seniorsenteret. Den innglassa altanen knakar rett nok under presset og set beint fram sjøbein for å halde seg ståande mot vindkasta. Innanfor rutene legg den djupe, raude gløden frå dei infrarøde Mills-omnane seg over golvet, og planen var eigentleg å late Dave herje heilt frå seg ute i mørkret. Men Gislefoss på skjermen, med rynka panne og eit kart bada i farevarsel av alle valørar, gjorde jobben sin litt vel grundig. Dommedagsprofetiene skremde rett og slett vekk det fine besøket mitt. Før eg heilt skjønte kva som skjedde, vart bagasjen boren ut, bilen starta, og avreisa framskunda lenge før det som kjekt var. Påsketida for to vart skoren vekk i eit jafs. No sit eg att åleine i stova. Vinden pustar enno roleg – skal han snart dra seg til, mon tru? Førebels står huset støtt. Med kaffikoppen innan rekkjevidd sit eg fordjupa i snekring og finpussing av orda og minna frå dagane som gjekk. Eg lèt inntrykka falle på plass medan eg kjenner på ei lun takksemd for alt påsken romma, trass i det brå oppbrotet. Og det raraste av alt er at når eg kikkar på kalenderen, så er det framleis fleire dagar att av høgtida.